Rola żywności wzbogacanej w zapobieganiu niedoborom pokarmowym u dzieci

Dr Halina Weker, kierownik Zakładu Żywienia, Instytut Matki i Dziecka

Szybkie tempo życia, przypadkowe dobieranie produktów spożywczych do koszyka zakupów, liczne, mało wartościowe pod względem odżywczym przekąski, które często spożywamy w ciągu dnia, nie sprzyjają właściwemu odżywianiu. Często dzieci nie akceptują produktów/posiłków uznawanych przez rodziców za zdrowe, co może dodatkowo utrudniać zbilansowanie diety. Ponadto rodzice nie zawsze są w stanie właściwie ocenić wartość odżywczą przygotowywanych posiłków ze względu na niewystarczającą wiedzę żywieniową lub jej brak.

Wartość odżywcza spożywanych produktów/ posiłków zależy również od sposobu ich przechowywania oraz technologii przetwarzania. Procesy te zapewniając pewne korzyści, takie jak: zabezpieczenie przed zepsuciem czy utrzymanie smaku, mogą obniżać wartość odżywczą produktu, np. zawartość witamin i składników mineralnych. W rezultacie posiłki/potrawy przygotowane z takiej żywności, mogą być niedoborowe pod względem składników odżywczych, a to rzutuje na funkcjonowanie organizmu zwłaszcza wtedy, kiedy nie wprowadzimy szybko zmian w sposobie odżywiania i nie skorygujemy diety.

W celu zapobiegania niedoborom pokarmowym, specjaliści wskazują na odpowiednie metody postępowania. Najkorzystniejszą z nich jest zwiększenie podaży produktów będących naturalnym źródłem wszystkich składników niedoborowych. Inny sposób to edukacja obejmująca modele prawidłowego odżywiania. Kolejny kierunek to wykorzystywanie żywności wzbogacanej w deficytowe składniki odżywcze.

Metoda ta wymaga starannej analizy stanu odżywienia i sposobu żywienia, w tym zwyczajów żywieniowych danej populacji. Zawartość niedoborowego składnika pokarmowego lub składników w produkcie musi być stabilna, jednolita, ściśle określona i zgodna z wykazanymi potrzebami danej populacji. Musi być również wpisana w system działań legislacyjnych i organizacyjnych.

Wzbogacanie żywności, zwłaszcza w witaminy i składniki mineralne, od wielu lat jest stosowane w różnych krajach. W 1922 roku w Szwajcarii rozpoczęto jodowanie soli kuchennej, aby zapobiegać chorobom tarczycy, rozpowszechnionym w krajach alpejskich. W latach 40-tych ubiegłego wieku rozpoczęto w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii wzbogacanie mąki w żelazo i witaminy z grupy B w celu zapobiegania objawom ich niedoborów.

Wyniki badań żywieniowych przeprowadzonych w Polsce w ostatnich latach, wykazały przewlekłe niedobory wapnia i witaminy D w dietach dzieci. Aby im zapobiec rekomendowane jest uzupełnianie całodziennej diety dzieci i młodzieży żywnością wzbogaconą tymi składnikami. Przetwory mleczne wzbogacone w wapń i witaminę D, ze względu na atrakcyjny pod względem organoleptycznym asortyment, mogą być jednym ze skutecznych sposobów zapobiegania niedoborom tych składników w diecie dzieci. Wapń pełni ważną rolę w procesie osiągania szczytowej masy w czasie wzrostu organizmu i jest niezbędny w wielu procesach metabolicznych wszystkich komórek ustroju. Witamina D warunkuje między innymi właściwe wchłanianie wapnia.

Należy pamiętać, że zbilansowana dieta jest podstawą właściwego sposobu żywienia, sprzyjającą prawidłowemu rozwojowi i funkcjonowaniu organizmu oraz zachowaniu zdrowia.