Rola aktywności fizycznej

dr reh. Lesław Kluba
Specjalista rehabilitacji z Instytutu Matki i Dziecka

Rola aktywności fizycznej

Charakter wpływu aktywności fizycznej na układ kostny i stawowy określa znane biologiczne prawo Delpecha i Wolffa, zgodnie z którym stwierdza się, że kość rośnie prawidłowo pod warunkiem działania na nią równomiernie rozłożonych sił nacisku i pociągania.

Siły nacisku, zarówno statycznego jak i dynamicznego oraz pociągania, muszą być zrównoważone, bowiem nadmierny nacisk powoduje zahamowanie wzrostu kości, a nadmierne pociąganie - pobudzenie wzrostu kostnego.

Z kolei brak ruchu prowadzi do zaniku kostnego z typowymi zmianami osteoporotycznymi. Wpływ ruchu na rozwój kości jest szczególnie istotny w okresie rozwoju dziecka i dlatego najważniejsze jest tu dostosowanie aktywności fizycznej do możliwości ruchowych i wieku dziecka. Rodzice jednak nie zawsze zdają sobie z tego sprawę organizując dla swoich dzieci zajęcia sportowe. Zalecane rodzaje aktywności sportowej dla różnych grup wiekowych dzieci i młodzieży ujęte są w poniższej tabeli.

Właściwie dawkowany ruch wzmacnia mechaniczną wytrzymałość kości. Przyczynia się on również do modelowania powierzchni stawowych w granicach fizjologicznych. Unieruchomienie stawu szybko prowadzi do jego zesztywnienia, a ruchy przekraczające zwykły zakres ruchomości doprowadzają do powstania nieprawidłowo ukształtowanych powierzchni stawowych.

Stymulująca rola ruchu względem układu kostnego została wykorzystana w usprawnianiu pacjentów po złamaniach kości oraz w korekcji wad postawy. Wszelkie asymetrie obciążeń występujące w wadach postawy w porę nie wyrównane, mogą spowodować asymetryczny wzrost kości i doprowadzić do zmian w ich strukturze.


Profilaktyczne znaczenie zwiększonej aktywności fizycznej na kształtowanie układu ruchu może być również realizowane poprzez inne formy kultury fizycznej. Będą to głównie dodatkowe zajęcia o charakterze rekreacyjnym (np. aerobik, pływanie, jogging), aktywny wypoczynek na świeżym powietrzu (gry i zabawy ruchowe - berek, kometka, taniec, gry z piłką) lub różne formy turystyki (górska, piesza, rowerowa, kajakowa, konna). Ważną rolę odgrywa także udział dziecka w zajęciach wychowania fizycznego.

Natomiast zaniedbanie odpowiedniego dla wieku "dawkowania" ruchu może prowadzić do różnych deformacji, a wtedy pozostaną tylko ćwiczenia korekcyjne, jak te zaproponowane poniżej.

ĆWICZENIA KOREKCYJNE W WADACH POSTAWY

ROZCIĄGANIE MIĘŚNI PIERSIOWYCH

1. Mama i dziecko siedzą z nogami zgiętymi i stopami opartymi o podłoże. W wyprostowanych rękach trzymają kijki. Mama i dziecko przekładają kijki nad swoje głowy, do tyłu cały czas utrzymując proste łokcie.
2. Mama i dziecko siedzą z nogami zgiętymi i stopami opartymi o podłoże. Kto złączy całe dłonie na swoich plecach?

WZMACNIANIE MIĘŚNI GRZBIETU

1. Mama i dziecko leżą na brzuchach naprzeciwko siebie, w odległości 2 metrów. Turlanie piłki po podłodze. Kto dłużej wytrzyma z uniesionym tułowiem?
2. Dziecko siedzi na piłce, w obu dłoniach trzyma końce skakanki. Dziecko unosi jak najwyżej ręce ze skakanką.

WZMACNIANIE MIĘŚNI BRZUCHA

1. Mama i dziecko leżą na plecach z wyprostowanymi w górze nogami. Kto dłużej wytrzyma w tej pozycji?
2. Mama i dziecko leżą na plecach z nogami na wprost siebie. Nogi zgięte w kolanach, a uda mamy i dziecka są połączone skakanką. Kto przeciągnie skakankę na swoja stronę?

ĆWICZENIA ODDECHOWE

1. Mama i dziecko podrzucają piórka do góry. Dmuchając w piórka, kto dłużej utrzyma je w górze?
2. Mama i dziecko stoją naprzeciwko ściany z kartką papieru. Dmuchając w kartkę próbują utrzymać ją jak najdłużej na ścianie.

PŁASKOSTOPIE

1. Dzieci siedzą naprzeciw siebie i mocno obejmują piłkę stopami. Kto pierwszy zabierze piłkę stopami? Podobne ćwiczenie można wykonać z obręczą - dzieci przesuwają obręcz tak, by przemieściła się ona o pełny obrót.
2. Dziecko stoi na bibułce i próbuje kawałek jej urwać używając na przemian raz jednej, raz drugiej stopy. Więcej informacji o zdrowym odżywianiu znajduje się na stronach: www.danone.pl oraz www.danonki.pl