Probiotyczne produkty spożywcze - jak sprawdzić ich wiarygodność

W sklepach i aptekach można kupić coraz więcej produktów probiotycznych. Ich różnorodność pod kątem zawartości szczepów bakterii oraz zastosowania w profilaktyce i leczeniu jest tak duża, że pojawiają się pytania czy wszystkie dostępne produkty są rzeczywiście wiarygodne i warte stosowania.

Niekiedy lekarze nieufnie podchodzą do spożywczych produktów probiotycznych, faworyzując farmaceutyki. Tymczasem probiotyki spożywcze mają wiele zalet, trzeba tylko umieć wybrać te, które faktycznie niosą korzyść dla organizmu. Zaletą wiarygodnych spożywczych produktów probiotycznych jest, poza ich właściwościami prozdrowotnymi fakt, że jednocześnie dostarczają człowiekowi cennych wartości odżywczych. Tym właśnie różnią się od farmaceutyków.

Wybór produktów probiotycznych wydaje się trudny ze względu na dużą liczbę produktów deklarujących takie właściwości. W niniejszym artykule pokazano na co warto zwrócić uwagę zanim dokona się ich zakupu.

Nazewnictwo szczepów probiotycznych

Produkty probiotyczne mogą zawierać jeden lub kilka szczepów bakterii. Zawsze powinna być podana pełna systematyczna nazwa szczepu probiotycznego. Nie wystarczy podanie nazwy gatunku np. L. casei, ale zawsze musi być podana nazwa szczepu np. DN-114 001.

Jest to niezwykle ważne, ponieważ właściwości probiotyczne przynależą do konkretnych szczepów bakterii, a nie do gatunków czy rodzajów. Brak nazwy szczepu uniemożliwia sprawdzenie czy faktycznie mamy do czynienia z bakteriami o udowodnionych i udokumentowanych właściwościach prozdrowotnych czy np. ze zwykłymi kulturami jogurtowymi. Nie należy utożsamiać jogurtów czy napojów jogurtowych z produktami probiotycznymi!

Producent ma prawo podawać nazwy handlowe szczepów. Brzmią bardziej przyjaźnie niż naukowe nazwy systematyczne, ale nie mogą ich zastąpić. Nazwa systematyczna zawsze powinna być podana, natomiast nazwa handlowa może być podana dodatkowo. Jeżeli producent podaje nazwę systematyczną szczepu (DN-114 001), wtedy możliwe jest sprawdzenie dostępnej dokumentacji naukowej na jego temat. W przeciwnym razie może się to okazać niemożliwe.

Unikatowość szczepów probiotycznych

Aby szczep mógł zostać uznany za probiotyczny, musi przejść szereg badań. Niezbędne są badania naukowe potwierdzające przeżywalność bakterii probiotycznych w przewodzie pokarmowym oraz ich korzystny wpływ na zdrowie. Nie istnieje probiotyk "uniwersalny", odpowiedni na każdą okazję. Każdy szczep probiotyczny ma potwierdzone naukowo, konkretne właściwości prozdrowotne np. wpływ na układ immunologiczny, profilaktykę biegunek czy skracanie czasu pasażu jelitowego. Dlatego probiotyków nie można stosować wymiennie, tylko dopasowywać do konkretnych potrzeb.

Dostępność dokumentacji naukowej

Probiotyk musi być przebadany. Aby mieć pewność, że podawanie danego produktu jest uzasadnione, warto się o tym przekonać czy i jakie badania posiada. Badania takie powinny być powszechnie dostępne w piśmiennictwie naukowym. Dotyczy to zarówno probiotycznych produktów spożywczych jak i farmaceutycznych.

Niektóre, ale niestety nieliczne spożywcze probiotyki mają badania przeprowadzone na gotowym produkcie, nie tylko na szczepie. Przeprowadzenie obu typów badań jest bardzo istotne, ponieważ daje pełniejszą informację o produkcie i jego właściwościach.