Oczami lekarza – Wiedza i postawy pacjentów związane z zaburzeniami czynnościowymi układu trawiennego – wybrane wyniki badań

Redaktor naczelna, Ewa Zacharewicz

Na przełomie kwietnia i maja 2009 r. Millward Brown SMG/KRC, na zlecenie marki Activia, przeprowadził ogólnopolskie badanie wśród 200 lekarzy Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Celem badania było poznanie wiedzy i postaw pacjentów, dotyczących zaburzeń czynnościowych układu trawiennego, a także skali wybranych zjawisk związanych z dolegliwościami trawiennymi.

Objawy czynnościowe stanowią powszechny problem w podstawowej opiece zdrowotnej. Z powodu tych dolegliwości udzielana jest największa ilość konsultacji. Do lekarza zgłaszają się osoby należące głównie do dwóch grup demograficznych. Według deklaracji lekarzy, większość pacjentów stanowią kobiety (Rys. 1) oraz osoby powyżej 54 roku życia (Rys. 2).

Rys 1. Procent lekarzy deklarujący płeć pacjentów, którzy częściej przyznają się do zaburzeń czynnościowych układu trawiennego.

Rys. 2. Procent lekarzy deklarujący wiek, w którym są pacjenci, sami przyznający się do zaburzeń czynnościowych układu trawiennego.

Pacjenci z zaburzeniami czynnościowymi układu trawiennego cechują się obniżoną jakością życia z powodu częstych i silniejszych bólów brzucha. Jednakże aż 75% lekarzy twierdzi, że pacjenci, którzy nie zgłaszają się do lekarza bagatelizują problem. Lekarze deklarują jeszcze dwie najczęstsze przyczyny nie zgłaszania się pacjentów z takimi problemami: aż 60% ankietowanych wymienia wstyd, a 54% niewiedzę pacjentów (Rys. 3).

Rys. 3. Procent ankietowanych deklarujący powód, dla którego pacjenci z zaburzeniami czynnościowymi układu trawiennego nie zgłasza ich lekarzowi.

Najbardziej uciążliwy i najczęstszy objaw ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego to zgaga – 85% lekarzy potwierdza, że problem ten należy do najpowszechniejszych. Natomiast ze strony dolnego odcinka przewodu pokarmowego najczęstszym objawem są wzdęcia i zaparcia (wg deklaracji 80% lekarzy) (Rys. 4). Przy czym należy pamiętać, że zaparcia są różnie definiowane przez pacjentów.

Rys. 4. Procent lekarzy deklarujący typ problemów związanych z zaburzeniami czynnościowymi układu trawiennego, który pacjenci zgłaszają najczęściej.

Z pojawiającymi się objawami zaburzeń czynnościowych układu trawiennego według lekarzy pacjenci początkowo próbują sobie pomóc sami np. kupując na własną rękę dostępne bez recepty środki farmakologiczne, stosując metody domowe lub uważając, że dolegliwości przejdą same (Rys. 5).

Rys. 5. Procent lekarzy deklarujących sposób, którym pacjenci z zaburzeniami czynnościowymi układu trawiennego próbują sobie pomóc.

Sposoby, które stosują pacjenci, aby poradzić sobie z dolegliwościami związanymi z zaburzeniami czynnościowymi układu trawiennego, różnią się od zaleceń wydawanych przez lekarza. 76% lekarzy deklaruje, że przede wszystkim zaleca zmianę diety, 63% lekarzy deklaruje zalecenia związane ze zmianą stylu życia, natomiast 50% lekarzy deklaruje, iż poleca środki farmaceutyczne na receptę (Rys. 6).

Rys. 6. Procent lekarzy deklarujący zalecenia dawane najczęściej pacjentom z zaburzeniami czynnościowymi układu trawiennego.

Dla podsumowania wyników tych badań istotny jest fakt, że nadal większość osób zgłaszających zaburzenia czynnościowe układu trawiennego, stanowią kobiety, które są bardziej zainteresowane żywieniem niż mężczyźni. W tym kontekście wyniki tego badania wydają się szczególnie niepokojące. Kobiety, mimo zainteresowania różnymi dietami, sięgają po inne metody, wtedy kiedy najlepszym sposobem poradzenia sobie z problemem zdrowotnym jest zmiana nawyków żywieniowych. Fakt ten wydaje się potwierdzać obawy, że w oczach kobiet dieta ma znaczenie tylko, kiedy celem jest odchudzanie, a nie jest brana pod uwagę jako sposób na zdrowsze życie. Skłonność do szybkich i pozornie łatwych rozwiązań oraz zjawisko „samoleczenia” mogą przyczyniać się do pogłębienia problemów związanych z zaburzeniami czynnościowymi układu trawiennego. Nakłonienie pacjentek do zmiany stylu życia i nawyków żywieniowych pozostaje więc nadal dużym wyzwaniem dla lekarzy pierwszego kontaktu.