|
Zakażenie Helicobacter pylori a probiotyki prof. dr hab. n. med. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska
Katedra i Klinika Pediatrii Alergologii i Gastroenterologii
Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Bydgoszczy
Helicobacter pylori jest bakterią przystosowaną do bytowania w żołądku, która w wieku rozwojowym może powodować chorobę wrzodową oraz przewlekłe zapalenie żołądka i / lub dwunastnicy. W ostatnich wieloośrodkowych polskich badaniach epidemiologicznych dotyczących częstości zakażenia Helicobacter pylori u dzieci i młodzieży, wykazano to zakażenie u 30,4% badanych. Ocenia się, że 1/3 ulega zakażeniu przed ukończeniem 18-go roku życia.
Obecność Helicobacter pylori w błonie śluzowej wywołuje miejscowe procesy zapalne z pobudzeniem układu odpornościowego i produkcją cytokin zapalnych takich jak: INF-γ, IL-2, IL-8, TNF-α. Wykazanie zakażenia Helicobacter pylori, jako przyczyny wyżej wymienionych schorzeń u pacjenta w wieku rozwojowym, stanowi podstawę do włączenia terapii, której skuteczność zależy od wielu czynników, w tym głównie od antybiotykowrażliwości patogennego szczepu Helicobacter pylori oraz przestrzegania zaleceń lekarskich. Podczas leczenia często występują objawy niepożądane terapii eradykacyjnej, które wiążą się z zaburzeniami w ekosystemie mikrobiontów przewodu pokarmowego. Objawy niepożądane bywają przyczyną zaniechania leczenia.
Oceniając w badaniach własnych (Pediatr. Pol., 2006, 81 (5), 334-341) wpływ wybranych bakterii probiotycznych (Lactobacillus rhamnosus, Lactobacillus acidophilus) na tolerancję terapii eradykacyjnej u 120 pacjentów w wieku 7-18 lat z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej żołądka ze współistniejącym zakażeniem Helicobacter pylori wykazano, że zastosowanie suplementacji probiotykami miało istotny statystycznie wpływ na poprawę tolerancji terapii. Probiotyki oprócz stabilizowania ekosystemu mikrobiontów przewodu pokarmowego mogą wpływać bezpośrednio na Helicobacter pylori podnosząc skuteczność standardowego leczenia.
Wiadomo, że probiotyki konkurują z patogennymi drobnoustrojami o składniki odżywcze, o miejsce do przylegania oraz o enzymatyczne receptory dla toksyn. Produkują substancje przeciwdrobnoustrojowe, takie jak bakteriocyny, H2O2, kwas mlekowy. Modyfikują środowisko poprzez jego zakwaszenie hamując wzrost niektórych bakterii w tym także Helicobacter pylori. Modulują układ immunologiczny.
Przydatność probiotyków w zwiększaniu eradykacji Helicobacter pylori może wynikać:
- ze zwiększenia zdolności regeneracyjnych nabłonka jelitowego i związania się niektórych probiotyków z receptorami tych komórek,
- ze zdolności przetrwania niektórych probiotyków w środowisku kwasu żołądkowego i żółci,
- ze wzmacniania przez probiotyki niektórych parametrów odporności ważnych dla eliminacji Helicobacter pylori,
- a także z hamowania wzrostu lub zabijania Helicobacter pylori w warunkach in vitro lub hamowania ich adherencji do komórek nabłonkowych i to zarówno przez pałeczki kwasu mlekowego jak i ich bezkomórkowe hodowle.
Musimy pamiętać, że poszczególne szczepy probiotyków różnią się między sobą zakresem aktywności w stosunku do różnych szczepów Helicobacter pylori. Wyjaśnienie roli probiotyków w skutecznym leczeniu zakażenia Helicobacter pylori i zapobieganiu objawom ubocznym leczenia eradykacyjnego wymaga jeszcze badań i prób klinicznych. Nadal nie są znane wszystkie mechanizmy działania probiotyków, ani też określone najbardziej skuteczne rodzaje szczepów z określoną dawką i czasem suplementacji.
|