|
Probiotyki a modulacja mikroflory prof. dr hab. Zdzisława Libudzisz
Instytut Technologii Fermentacji i Mikrobiologii,
Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności, Politechnika Łódzka
Jelita dorosłego człowieka, zależnie od odcinka, są zasiedlone przez 107-1012 kom/g treści, reprezentujących około 1000 różnych gatunków. Najbogatsza biocenoza występuje w jelicie grubym (1011-1012 kom/g), z dominacją bakterii bezwzględnie beztlenowych Eubacterium, Bacteroides, Bifidobacterium, Clostridium, paciorkowców oraz względnie beztlenowych Lactobacillus, Enterococcus czy Escherichia. Przewaga bakterii bezwzględnie beztlenowych nad względnie beztlenowymi wynosi od 100 do 1000 razy. Łączna biomasa mikroorganizmów jelitowych sięga około 1.5-2 kilogramów.
Mikroflora jelitowa może ulegać zmianie, a nawet zniszczeniu, jako wynik chemoterapii (szczególnie antybiotykami), pod wpływem radioterapii, infekcji wirusowych, czy bakteryjnych. Układ mikroflory jest ponadto determinowany wiekiem, rodzajem diety, warunkami środowiskowymi, stanem zdrowia, stresem psychicznym oraz cechami osobniczymi człowieka. Różnice w składzie mikroflory ekosystemu jelitowego między poszczególnymi ludźmi mogą być bardzo znaczące, sięgając nawet 8-10 rzędów wielkości. Szczególna zmienność występuje w liczebności bakterii z rodzajów Eubacterium, Lactobacillus, Bifidobacterium, Clostridium, paciorkowców beztlenowych, czy Escherichia.
Poprawę jakości ekosystemu jelitowego, ochronę przed nadmiernym rozwojem mikroorganizmów chorobotwórczych, toksynotwórczych, czy też odpowiedzialnych za syntezę substancji karcynogennych, można osiągnąć na drodze stosowania probiotyków. Probiotykiem nazywamy preparaty farmaceutyczne lub produkty spożywcze zawierające odpowiednio dużą liczbę żywych i aktywnych bakterii, dla których udokumentowano zdolność poprawy stanu zdrowia człowieka. Korzystny wpływ probiotyków jest głównie wynikiem modyfikacji mikroflory gospodarza, hamowaniem rozwoju gatunków niekorzystnych dla zdrowia, zapewnieniem tzw. bariery przed kolonizacją przez mikroorganizmy patogenne, czy przenikaniem szkodliwych substancji chemicznych; stymulują również system immunologiczny człowieka. Uznanymi rodzajami, w których występują szczepy probiotyczne są bakterie fermentacji mlekowej z rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium.
Nie wszystkie bakterie mlekowe wywołują w organizmie człowieka jednakowo nasilony efekt poprawy zdrowia. Właściwości te są bowiem związane ze szczepem, a nie gatunkiem bakterii. Kryteria selekcji oraz procedury badań klinicznych szczepów probiotycznych zostały opracowane przez ekspertów FAO/WHO (Health and Nutritional Properties of Probiotics in Food including Powder Milk with Live Lactic Acid Bacteria, Raport of a Joint FAO/WHO Expert Consultation. Cordoba, Argentina, 2001; Guidelines for the Evaluation of Probiotics in Food. Raport a Joint FAO/WHO Working Group, London, Ontario, Canada, 2002).
|